Tarih öğretiminde "hayal gücü"nün geliştirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ABDULLAH YILDIZ
Danışman: HAMZA KELEŞ
Özet:VI ÖZET Tarih eğitimi, geçmişi, geçmişte yaşayan insanların bakış açılarını ve anlayışlarını keşfetmeyi öğrencilere kazandırılacak en temel hedeflerden birisi olarak ortaya koymuştur. Hayal gücü sayesinde öğrenci, tarihte meydana gelen olaylar ve yaşayan insanlar hakkında geniş bir birikim elde edecek ve kendi kimliğini şekillendirebilecektir. Tarihsel hayal gücü ile öğrencilerin tarihi yaşamaları mümkün olacaktır. Böylece öğrencilerin tarihsel olguların güncel yaşamdaki yansımalarım görmeleri, onları tarihin dışında değil içinde bulunmaya sevk edecektir. Öğrenci, tarihi hissedecek ve geçmiş ile özdeşleşebilecektir. Bu araştırma, anlamak için tarihi nasıl öğretmeli problemini ve bu amaçla tarihsel hayal gücünün nasıl kullanılacağını tespite yönelik bir çalışmadır. Bu bağlamda anlama için öğretmeye yönelik bir çerçeve ele alınmakta ve öğrencilerin böylesi problemlerle nasıl baş edebilecekleri tartışılmaktadır ve tarihsel hayal gücünü kullanarak öğrencilerde tarihsel anlamanın nasıl mümkün olacağı üzerinde durulmaktadır. Ayrıca, önceki öğrenilenlerin bir ünitenin tasarlanmasında nasıl kullanılacağı ve son olarak bu çalışmadan ortaya çıkan pratik tavsiyeleri görebilirsiniz. Tarihsel hayal gücünün tam bir tanımını yapabilmek için öncelikle; hayal, hayal gücü kavramları ve hayal gücü ile öğrenme ilişkisi üzerinde ayrıntılarıyla durulmuştur. İkinci bölüme tarihsel hayal gücünün kullanım bakımından bilişsel alana ait olduğu açıklanarak başlanmıştır. Ardından, bilişsel gelişim açıklanmıştır. Bu noktada özellikle bu alandaki en yetkin bilim adamı olan Piaget'nin görüşleri vurgulanmıştır. Daha sonra üçüncü bölümde, bir şeyi anlamayı gerektiren anlama için öğretme çerçevesinin, o şeyle ilgili bir performans repertuarına sahip olmayı zorunlu kıldığı belirtilmiştir. Anlama için öğretme çabasının dört önemli özelliği içermesi gerektiğine değinilmiştir: Üretken bir konu üzerine inşa edilmeli, hedefleri anlamayıVII sağlamalı, hedefleri içine alan anlama faaliyetlerini tasarlama ve bu anlama hedefleriyle açıkça ilişkili ve bundan dolayı konunun doğasını yansıtan bir sürekli değerlendirme yapılandırılmalıdır. Ayrıca öğrencilerin tarihsel anlamaya ulaşabilmeleri için gerekli zihin alışkanlıkları ve tarihsel anlama noktasında karşılaşılan zorluklan etkisiz hale getirmek için yedi strateji incelenmiştir. Dördüncü bölümde ilk olarak, tarihsel hayal gücünün tanımı yapılmıştır. Tarihsel hayal gücünü bir tarih felsefesi biçiminde ele alan tarihçi ve felsefeci Collingwood'un görüşleri ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Bu bağlamda tarih yazımı ve edebi üslup ilişkisi de incelenmiştir. Son bölümde ise, hayal gücünün öğrencilerde nasıl geliştirileceği ve tarih dersinde tarihsel hayal gücünün nasıl uygulanabileceği bir etkinlik örneği ile açıklanmıştır. Hayal gücünün tarih öğretiminde kullanılması hususunda faydalı olacak genel pedagojik taktiklerin bazıları özetlenmiştir. Sonuç aşamasında ise, tarihsel hayal gücünün tarih öğretimine uygulanması ile ilgili değerlendirmeler ve öneriler dile getirilmiştir.