Himmetî Engurânî dîvânı (Metin-inceleme)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KEVSER NEHİR ÖZDİL

Danışman: YAŞAR AYDEMİR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Metin odaklı Klâsik Türk Edebiyatı araştırmalarının temelini oluşturan esas malzeme divanlardır. Dolayısıyla her bir divan kaleme alındığı edebî dönem başta olmak üzere söz konusu geleneğin özelliklerini yansıtması bakımından edebiyat tarihi içerisinde büyük bir önem arz etmektedir. Bu çalışmada bugüne kadar hiçbir araştırma ve incelemeye tâbî tutulmamış Himmetî Divanı ele alınarak edebiyat camiasına yeni bir şairin ve eserin tanıtılması ilk hedef olmuştur. Çalışmamıza konu olan Himmetî, İran- Türkmen sahasına mensup Şiî, Caferî bir şairdir. Eser, yalnızca tek bir konu etrafında şekillenmiş, dinî-tasavvufî şiirlerden müteşekkildir. Divan'daki bütün şiirler merkezine Hz. Ali'yi alarak ehl-i beyt, on iki imam, Kerbelâ hadisesi gibi Şiîlik dairesine dâhil konuları işlemektedir. Buradan hareketle eserin tematik bir divan olduğu söylenebilir. Genellikle yalın bir üslûp benimseyen Himmetî'nin tek bir tema çevresinde şekillendirdiği şiirlerinde kullandığı edebî malzemenin azımsanmayacak ölçüde olduğu söylenebilir. Kendini yer yer nazmın ve konunun coşkusuna kaptıran şair için biçimin birinci planda olmadığı, şiirlerindeki kusurlardan da anlaşılmaktadır. Şair için asıl olan anlam ve mesajdır. Şiirlerinde Hurûfîliğin de etkisi görülmektedir. Himmetî'nin baştan sona tek bir konuyu işlediği Divanı ile edebiyat tarihi açısından önem arz edecek bir şair olduğu söylenebilir.