Sinema Felsefesi Bağlamında Kahramanlık ve Oyun

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SELİM ÇEPNİ

Danışman: Mehmet Ali Dombaycı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Sinema dijitalleşmenin artan ivmesiyle arkasına bir rüzgâr almış, teknik ve ekonomik imkanların gelişmesiyle oldukça popüler olmuştur. Bu popülerlik onun insanlar üzerindeki etkilerini arttırmış olup bu sayede düşünce dünyası da bu fenomene uzak duramamıştır. Felsefe Bergson'la beraber kapılarını sinemaya açmış, ilkin eleştirilse de Deleuze ve Frampton gibi düşünürlerce de düşünce alanında üretim için bir araç olarak görülmüştür. İnsan hayatının oldukça merkezinde kendine yer edinen bu fenomen, insan hayatındaki başat kavramlarla bir ilişki ağıyla çevrelenmiştir. Bu kavramlar oyun ve kahramanlıktır. Kahramanlık kavramı her çağda dönüşüm yaşamakla beraber belirli formlarla kendini var ederek önemini sürdürmüştür. Kahramanlığın değişen yüzünün arkasında yatan şemayı araştırmaya koyulan Campbell, monomit kuramıyla kahramanlığın ana formunun döngüsel bir yapı sergilediğini ortaya koymuştur. Kahramanlığın arkasındaki bu form sinema filmlerinin üretiminde sıkça görülmüştür. Oyun ise Herakleitos felsefesinde kozmolojik bir anlayışla ele alınırken, Nietzsche'de istencin döngüsel oyunu olarak görülmüştür. Heidegger'de oyunu Dasein'ın varoluş olanağı olarak görmüş, Gadamer ise hem hermeneutik hem de estetik bir deneyim olarak felsefesinde oyuna önemli bir yer vermiştir. Kültür araştırmacısı olan Huizinga tarafından oyunun kültürdeki yeri sorgulanarak, insanın temel yapıp etmelerinden biri olarak değerlendirilmiştir. Oyun, insan hayatının her alanına nüfuz ederek, onun kültürünün ürünü olan sinemayı da etkilemiştir. Dolayısıyla oyun ve kahramanlık, film-dünya yaratımında ve sinema seyrinin doğasında başat rol oynamakta ve bu çerçevede ilerleyen filmozofik yaklaşıma göre, film-zihin sinemanın temel ögelerini kullanarak, film-dünyanın oyun alanını kurmaktadır.