İklim dirençli kırsal mimari: bir yaşam makinesi olarak yayla evleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RÜMEYSA NUR YILMAZ
Danışman: Semra Arslan Selçuk
Özet:Küresel iklim değişikliği, özellikle altyapı olanaklarının sınırlı olduğu ve doğayla doğrudan etkileşim içindeki yayla yerleşimlerinde her geçen gün etkisini daha fazla hissettirmektedir. Bu durum, kırsal yerleşimlerde enerji ve su kaynaklarını verimli kullanan, iklim değişikliğine uyum sağlayabilen konut çözümlerinin geliştirilmesini gerekli kılmaktadır. Bu doğrultuda hazırlanan tez çalışması, Ordu ili Aybastı ilçesi Perşembe Yaylası'nda geleneksel yayla evi tipolojisini koruyarak kendi kendine yetebilen yayla evi tasarımları geliştirmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda bölgenin topografik, iklimsel ve mekânsal özellikleri analiz edilmiş; farklı kullanım senaryolarına yönelik dört farklı yayla evi prototipi tasarlanmıştır. Tasarım sürecinde ilk olarak geleneksel yapı malzemelerinin dayanıklılığını artırmaya yönelik yenilikçi malzeme entegrasyonları uygulanmıştır. Ardından enerji üretimi için fotovoltaik paneller, su yönetimi için ise yağmur suyu hasadı ve gri su geri kazanım sistemleri yapılara entegre edilmiştir. Yapılar Revit ortamında modellenmiş; Insight Carbon Analysis aracılığıyla yapıların yıllık enerji tüketimi ve enerji tüketim yoğunluğu hesaplanmış, PVGIS ile yıllık enerji üretim potansiyeli değerlendirilmiş, su sistemlerine ilişkin analizler ise EPA SWMM yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, fotovoltaik panellerin prototiplerin yıllık enerji gereksinimini büyük ölçüde karşıladığını ve üç prototipte net pozitif enerji performansına ulaşıldığını göstermektedir. Su yönetiminde ise yağmur suyu hasadının yapının temel su kaynağını oluşturduğu ve su ihtiyacının önemli ölçüde karşılandığı belirlenmiştir. Buna karşın gri su geri kazanım sisteminin katkısının daha sınırlı düzeyde kaldığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, geleneksel yapım tekniklerinin modern sistemlerle entegre edilmesiyle dirençli konut çözümlerinin geliştirilebileceği ortaya konmuştur. Çalışma, kırsal yerleşimlerde uygulanabilir bir model önerisi sunmakta ve benzer coğrafyalar için uyarlanabilir nitelikte bir yaklaşım geliştirmektedir.